Formafantasma’s Zachte Revolutie

Met hun eindexamenwerk aan de Design Academy Eindhoven werd het ontwerpersduo Studio Formafantasma in één klap bekend tot in de hoogste regionen van de internationale designwereld. Nu, nog geen vijf jaar later, hebben ze een overzichtsexpositie in het Stedelijk Museum ‘s-Hertogenbosch: Prima Materia. Op de tentoonstelling is onder meer de Craftica collectie te bewonderen die Formafantasma ontwikkelde in opdracht van modehuis Fendi.

Andrea Trimarchi (1983) en Simone Farresin (1980), beiden Italiaan, studeerden als één persoon aan de mastersopleiding in Eindhoven, waar ze nu nog steeds wonen. Ze hebben elkaar in leven en werken gevonden en opereren als onderzoekers met een kritische blik. Hun werk is geladen met dubbele bodems en – soms politiek – commentaar op de samenleving. Maar het is tegelijkertijd sprookjesachtig mooi en poëtisch. ‘Met esthetiek en functioneel design verleiden we de kijker om de betekenis van onze ontwerpen te ontcijferen. We voeren een zàchte revolutie.’ Aldus de twee ontwerpers die er de nadruk op leggen dat ze zich in alles kind van deze tijd voelen. Diepgaand onderzoek naar onze historie en tradities is weliswaar een constante in hun werk, dit staat altijd wel in de context van het nu. Materiaalonderzoek leidde meermaals tot ontwerpen die eruit zien alsof  het archeologische vondsten betreft. Of dan toch in elk geval uit een periode van ver vóór het plastictijdperk. Formafantasma onderzocht bijvoorbeeld de mogelijkheden om van natuurlijke materialen bioplastics te maken. Ze maakten een serie vazen uit grondstoffen als pijnboomhars, natuurlijk rubber, uitwerpselen van insecten, houtzaagsel en dierenbloed. ‘Sommige critici noemen ons nostalgisch, maar dat is zeker niet het geval. Net als veel leeftijdgenoten kijken we naar het verleden vanuit deze nieuwe eeuw. We vragen ons af wat er fout

ging en hoe het nu verder moet in deze wereld.’ Traditionele, soms bijna vergeten technieken en ambachten spelen dikwijls een rol in hun design. Het denk-, onderzoek- en werkproces is voor hen minstens zo belangrijk als het eindresultaat. Dat laatste wordt niettemin rijk en fascinerend door Formafantasma’s specifieke gevoel voor esthetiek. Tactiliteit is daarbij een belangrijke factor: ‘Dat is onze reactie op het gladde design, zoals we dat al jaren kennen en op deze hyper digitale periode.’ Trimarchi en Farresin hebben tot nu toe voornamelijk conceptueel werk gemaakt, in de vorm van gebruiksvoorwerpen. Ze staan nu op het punt ook voor de industrie te gaan werken, onder meer in opdracht van de meubelmerken Magis en Moustache. ‘Het is best lastig om onze ideeën te vertalen naar commerciële serieproducten. We willen ook liever niet klakkeloos bijdragen aan schadelijke overconsumptie. Een ontwerp voor de industrie zal in onze ogen daadwerkelijk iets wezenlijks moeten toevoegen.’ Hoe bekend en bewonderd Formafantasma’s werk ook moge zijn, van de vele nominaties voor designprijzen zijn er slechts enkele daadwerkelijk verzilverd. Farresin haalt lachend zijn schouders op: ‘Tja, ons werk is nu eenmaal een beetje omstreden. Niet iedereen houdt van design met een politieke of kritische boodschap.’ ‘Maar’, voegt Trimarchi toe: ‘het grote publiek ziet meestal alleen de buitenkant. Lang niet iedereen neemt de tijd om zich er werkelijk in te verdiepen…. ook dat is geen ramp.’ – tekst Marianne van Dodewaard.

De expositie is te zien in het Stedelijk Museum’s-Hertogenbosch t/m 15-6-2014. Ter gelegenheid van de tentoonstelling is er ook een boek over Formafantasma uitgegeven bij uitgeverij Lecturis (ISBN 978-94-6226-056-6). www.sm-s.nl en www.formafantasma.com

1 2. 3 4. 5 6 7 8

Craftica- In opdracht van Fendi ontwierp Formafantasma de Craftica collectie waarbij hergebruik van restanten leer uit de productie van het Italiaanse modehuis het uitgangspunt vormde. Craftica is een visueel en tactiel onderzoek naar leer waarbij Formafantasma zich liet leiden door de symbolische gevoelswaarde van het

materiaal, de complexe relatie tussen mens en natuur en de beschermende functie van huid. Voor de collectie – bestaande uit een tafel, krukjes en diverse gebruiksvoorwerpen – zijn de leerresten van Fendi aangevuld met door de voedselindustrie afgedankte vissenhuiden, schelpen en botten.

9 10 11

Botanica- De collectie Botanica – gemaakt in opdracht van de Plart Foundation – ontstond uit de vraag waarvan plastics gemaakt kunnen worden als er geen olie meer is. Tijdens een onderzoek naar kunststoffen uit de 18e en 19e eeuw ontdekte het ontwerpersduo onverwachte technische mogelijkheden met plantaardige en dierlijke grondstoffen. Formafantasma creëerde eigen kunstharsen op organische

basis en maakte daarmee een serie objecten, waaronder vazen, schalen en lampen. Organische details benadrukken de natuurlijke herkomst van de materialen, net als de amber tinten en de combinatie met hout, keramiek en metaal. Plastic details werden toegevoegd als kostbaarheden in een poging een nieuwe, postindustriële esthetiek te creëren voor de olieloze tijd die we tegemoet gaan.

12 aquila_top 13 aquila_detail_2

Migration- Het Italiaanse tapijtmerk Nodus werkt met toonaangevende ontwerpers en nodigt hen uit om met oude tradities en technieken op het gebied van tapijten nieuwe interpretaties te ontwikkelen. Formafantasma koos voor needlepoint, één van de laatste borduurtechnieken die nog in Europa worden uitgevoerd. Onder de titel

Migration ontwierpen ze de Gazza en de Aquila, twee ronde tapijten met een houtje-touwtje sluiting die handgemaakt zijn in Portugal. Met de afbeeldingen van vliegende vogels geeft het ontwerpduo uiting aan het menselijk verlangen naar het nieuwe en onbekende en hiermee staan de designs voor een nieuw soort wilde romantiek.

14 Autarchy 3 15 16

Autarchy- Autarchy is een eerbetoon aan een ongecompliceerd, eenvoudig bestaan. Het toont een alternatieve en duurzame  manier om goederen te produceren, uitgaande van eeuwenoude kennis. Objecten werden gemaakt uit natuurlijke

materialen zoals bloem, landbouwafval en leisteen, die werden gekleurd met natuurlijke kleurstoffen uit bijvoorbeeld groenten. Voor het project werkte Formafantasma samen met de Franse bakkerij Poilâne en de Italiaanse bezemmaker Brunello.

Close

Sign up for Style News